പഠിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം പലപ്പോഴും സ്വന്തം അഭ്യാസത്തെ കൂടുതല് സത്യസന്ധമായി കാണാന് ക്ഷണിക്കുന്നു. കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് എന്നത് സര്ട്ടിഫിക്കറ്റിന്റെ പേര് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതു മാത്രമല്ല; മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിനും വിശ്വാസത്തിനും മുന്നില് നില്ക്കുമ്പോള് ആവശ്യമായ വിനയം പഠിക്കാനുള്ള തീരുമാനവുമാണ്. മണിക്കൂറുകളുടെ എണ്ണം പ്രധാനമാണ്, പക്ഷേ ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കാന് പഠിപ്പിക്കാത്ത പരിശീലനം പൂര്ണമാവില്ല.
കോവളത്ത് വെള്ളായണി തടാകത്തിനടുത്തുള്ള Amrutham എട്ട് മുറികളുള്ള ശാന്തവും പ്രകൃതിയോട് ചേര്ന്നതുമായ ഇടമാണ്. തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തില്നിന്ന് ഏകദേശം മുപ്പത് മിനിറ്റ് യാത്രയുള്ള ഇവിടെ M·A·Y — ധ്യാനം, ആയുര്വേദം, യോഗ — എന്ന സമീപനം പഠനത്തെ വെറും പ്രകടനമായി കാണുന്നില്ല. മനസ്സ്, ശരീരം, ദിനചര്യ എന്നിവയോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ബന്ധം വളര്ത്താനാണ് അതിന്റെ ക്ഷണം.
കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യം വ്യക്തമാക്കുക
ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യം എഴുതിവയ്ക്കുക. വ്യക്തിപരമായ അഭ്യാസം ആഴത്തിലാക്കാനാണോ? ഭാവിയില് തുടക്കക്കാര്ക്ക് ക്ലാസ് കൈകാര്യം ചെയ്യാനാണോ? നിലവിലെ അധ്യാപനത്തില് ശരീരഘടനയും സുരക്ഷയും ചേര്ക്കാനാണോ? ഈ ഉത്തരങ്ങള് തമ്മില് വ്യത്യാസമുണ്ട്. “എല്ലാവരെയും പഠിപ്പിക്കാം” എന്ന വാഗ്ദാനത്തേക്കാള് ഒരു പരിശീലനം എന്താണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്, എന്താണ് പഠിപ്പിക്കാത്തത് എന്ന വ്യക്തതയാണ് നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക.
യോഗ അധ്യാപക പരിശീലനം മെഡിക്കല് യോഗ്യതയല്ല. രോഗനിര്ണയം ചെയ്യുകയോ മരുന്ന് നിര്ദേശിക്കുകയോ മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയോ അതിന്റെ പരിധിയിലില്ല. ഒരു നല്ല കോഴ്സ് ഈ അതിര്ത്തി മറയ്ക്കാതെ പഠിപ്പിക്കും: ഒരാള്ക്ക് വേദനയുണ്ടെങ്കില് എപ്പോള് അഭ്യാസം മാറ്റണം, എപ്പോള് ഇടവേള വേണം, എപ്പോള് യോഗ്യനായ ആരോഗ്യവിദഗ്ധനിലേക്കു വിടണം. സേവനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ പരിധി അംഗീകരിക്കല്.
കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: പാഠ്യക്രമം വായിക്കുന്ന വിധം
വെറും ആസനപ്പട്ടിക നോക്കരുത്. ശരീരഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങള്, ശ്വാസം നിരീക്ഷിക്കല്, ക്രമീകരണങ്ങളും സഹായോപകരണങ്ങളും, ക്ലാസ് ക്രമീകരണം, ഭാഷയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം, സമ്മതം, പ്രായോഗിക അധ്യാപനസമയം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുക. പ്രാണായാമം ശ്വാസാഭ്യാസമാണ്; അതിനെ എല്ലാവര്ക്കും ഒരേ അളവില് നല്കാനാകില്ല. ധ്യാനം ശ്രദ്ധയുടെ അഭ്യാസമാണ്; അത് അസ്വസ്ഥതകളെ മറച്ചുവയ്ക്കാനുള്ള മാര്ഗ്ഗമല്ല. പഠിപ്പിക്കുന്ന വിഷയത്തിനൊപ്പം അവയുടെ പരിധിയും പഠിക്കേണ്ടതാണ്.
അധ്യാപകനെ കാണാന് അല്ലെങ്കില് സംസാരിക്കാന് അവസരമുണ്ടോ എന്നും അന്വേഷിക്കുക. സംശയം ചോദിച്ചാല് മറുപടി ലഭിക്കുമോ? പരിശീലകന് “വേദനയെ കടക്കുക” എന്നു പറയുന്നോ, അതോ വ്യത്യസ്ത ശരീരങ്ങള്ക്ക് വ്യത്യസ്ത മാര്ഗ്ഗം കാണിക്കുന്നോ? അമൃതത്തിലെ യോഗ അധ്യാപക പരിശീലനത്തിന്റെ വിവരങ്ങള് വായിക്കുമ്പോള് ദിനക്രമം, പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന പങ്കാളിത്തം, പഠനഭാഷ, വ്യക്തിഗത തയ്യാറെടുപ്പ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തത തേടുക.
അധ്യാപനത്തിലെ സുരക്ഷ, സമ്മതം, ഭാഷ
ക്ലാസില് പറയുന്ന വാക്കുകള്ക്ക് ഭാരം ഉണ്ട്. “ശരിയായ” ആകൃതി എന്ന ഭാഷ ചിലരില് ഭയവും താരതമ്യവും ഉണ്ടാക്കാം. അതിനു പകരം, ശ്വാസം സുഖകരമാണോ, തോളുകള്ക്ക് ഭാരമുണ്ടോ, ഒരു കസേരയോ മതിലോ സഹായിക്കുമോ എന്ന് ചോദിക്കുന്ന ഭാഷ പഠിക്കുക. കൈകൊണ്ട് ക്രമപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് വ്യക്തമായ സമ്മതം വേണം. സമ്മതമില്ലെങ്കില് വാക്കിലൂടെ വഴികാട്ടാം; രണ്ടും സാധ്യമല്ലെങ്കില് പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ സ്വന്തം തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ മാനിക്കാം.
വ്യത്യസ്ത പ്രായം, ചലനശേഷി, പരിക്ക്, ക്ഷീണം, ഗര്ഭാവസ്ഥ, സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം എന്നിവ ഒരു ക്ലാസിലുണ്ടാകാം. എല്ലാവരെയും ഒരേ സമയത്ത് ഒരേ ഭംഗിയിലേക്ക് എത്തിക്കണമെന്നത് യോഗത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമല്ല. പഠിപ്പിക്കുന്നത് കാണിച്ചുതരുന്നതിലും കൂടുതല് കേള്ക്കലാണ്. ആവശ്യമെങ്കില് വിശ്രമനില, ലളിതമായ രൂപം, സഹായോപകരണം, അല്ലെങ്കില് ക്ലാസ് ഒഴിവാക്കല് എന്നീ വഴികളും സാധുവാണെന്ന് പറയാന് അധ്യാപകനാവണം.
അമൃതത്തില് പഠനത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം
ചെറിയ കൂട്ടായ്മയുള്ള ഒരു ഇടം എല്ലാവര്ക്കും ആവശ്യമെന്നില്ല; എന്നാല് പഠനവും വിശ്രമവും ഒരുമിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക് അതിന് പ്രത്യേക ഗുണമുണ്ടാകാം. അമൃതത്തിലെ എട്ട് മുറികളും വെള്ളായണി തടാകത്തിനടുത്തുള്ള പ്രകൃതിപരിസരവും ഒരു വലിയ റിസോര്ട്ട് അനുഭവം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, പാഠങ്ങള്ക്കിടയില് ഭക്ഷണം, നിശ്ശബ്ദത, കുറച്ച് സമയം സ്വയം പരിശോധിക്കല് എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഇടം കണ്ടെത്താനാകുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് മുന്നില് വയ്ക്കുന്നത്.
സാത്ത്വിക സസ്യാഹാരവും യോഗ്യരായ പ്രാക്ടീഷണര്മാരുടെ ആയുര്വേദ സംഭാഷണവും ക്ലാസിക്കല് ചികിത്സകളിലേക്കുള്ള വഴികാട്ടലും പഠനസാഹചര്യത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലമാകാം. ആയുര്വേദം ജീവിതശൈലിയെ വ്യക്തിപരമായി കാണുന്ന പാരമ്പര്യമാണ്; അതിനെ യോഗാധ്യാപനത്തിന്റെ ചികിത്സാവാദമായി മാറ്റരുത്. അമൃതത്തിന്റെ മറ്റു കോഴ്സ് വഴികള് കാണുമ്പോള് നിങ്ങളുടെ പരിചയത്തിനും ലക്ഷ്യത്തിനും യോജിക്കുന്നതെന്തെന്ന് തുറന്നു ചോദിക്കുക.
പഠനം കഴിഞ്ഞശേഷം തുടരുന്ന അഭ്യാസം
പരിശീലനം അവസാനിച്ച ദിവസം പഠനം തീരുന്നില്ല. ആദ്യം ചെറിയ ക്ലാസുകളിലൂടെ തുടങ്ങാം; പരിചയസമ്പന്നനായ അധ്യാപകന്റെ നിരീക്ഷണം തേടാം; സ്വന്തം നോട്ടുകള് തിരിച്ചു വായിക്കാം. പഠിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം എന്താണ് മനസ്സിലാകാത്തത് എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് വിനയത്തിന്റെ പ്രായോഗിക രൂപമാണ്. ക്ലാസില് എത്തുന്ന ഒരാള്ക്ക് നിങ്ങള് എല്ലാ ഉത്തരങ്ങളും നല്കേണ്ടതില്ല. അവരുടെ ശബ്ദം കേള്ക്കാനും സുരക്ഷിതമായ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നല്കാനും നിങ്ങള്ക്ക് കഴിയണം.
വാണിജ്യവിജയത്തെ മാത്രം അളവുകോലാക്കാതെ, നിങ്ങളുടെ അധ്യാപനം ആര്ക്കാണ് യോജിക്കുന്നത്, ആര്ക്കല്ല എന്നതും പറയുക. ചികിത്സ ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങള് തിരിച്ചറിയുക. വ്യക്തിഗത പരിധി മാനിക്കുക. പരിശീലനം നേടിയാലും തുടര്വിദ്യാഭ്യാസം ആവശ്യമാണെന്ന് സമ്മതിക്കുക. യോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സുരക്ഷയും ആരോഗ്യപരമായ പരിധികളും സംബന്ധിച്ച പൊതുവിവരത്തിന് എന്.സി.സി.ഐ.എച്ച്.യുടെ യോഗ വിശദീകരണം വായിക്കാവുന്നതാണ്.
തീരുമാനം എടുക്കാനുള്ള ലളിതമായ പട്ടിക
- ഉദ്ദേശ്യം: വ്യക്തിപരമായ അഭ്യാസമോ, പ്രാരംഭ അധ്യാപനമോ, നിലവിലെ കഴിവിന്റെ വികസനമോ എന്ന് വ്യക്തമാക്കുക.
- സുരക്ഷ: അനാട്ടമി, സമ്മതം, മാറ്റങ്ങള്, റഫറല് പരിധികള് എന്നിവ പാഠ്യക്രമത്തിലുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക.
- അഭ്യാസം: പഠിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരവും പ്രതികരണവും മേല്നോട്ടവും ലഭിക്കുമോ എന്ന് ചോദിക്കുക.
- ജീവിതതാളം: കോഴ്സിന്റെ ദിനക്രമം ഉറക്കത്തിനും ഭക്ഷണത്തിനും സ്വയം പഠനത്തിനും ഇടം നല്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് കാണുക.
കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിങ്ങളുടെ പേരിനൊപ്പം ഒരു പദം ചേര്ക്കാനുള്ള കുറുക്കുവഴിയാകേണ്ടതില്ല. കൂടുതല് ശ്രദ്ധയോടെ കാണാനും, വ്യക്തമായി പറയാനും, ആവശ്യമായിടത്ത് “എനിക്ക് അറിയില്ല; നമുക്ക് യോഗ്യനായ ആളെ ചോദിക്കാം” എന്നു പറയാനും പഠിപ്പിക്കുന്ന വഴിയാകാം. കോവളത്തിലെ ശാന്തമായ പഠനസാധ്യതയെക്കുറിച്ച് അറിയാന് അമൃതവുമായി സംവദിക്കാം.
പരിശീലനത്തിന് മുമ്പുള്ള വ്യക്തിപരമായ തയ്യാറെടുപ്പ്
പരിശീലനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുമ്പ് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അഭ്യാസത്തെ കുറിച്ച് സത്യസന്ധമായ കുറിപ്പെടുക്കുക. ഏത് ആസനങ്ങള് സുഖകരമാണ്, എവിടെയാണ് വേദനയോ ഭയമോ ഉണ്ടാകുന്നത്, എന്തുതരം ക്ലാസിലാണ് നിങ്ങള്ക്ക് ഉള്പ്പെട്ടതായി തോന്നുന്നത്, എന്ത് ഭാഷയാണ് നിങ്ങളെ ചുരുക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുക. ഈ നിരീക്ഷണം നിങ്ങളുടെ പഠനത്തെ വ്യക്തിപരമാക്കും. മറ്റൊരാളെ പഠിപ്പിക്കുമ്പോള് സ്വന്തം അനുഭവം നിയമമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും.
സമയം, ചെലവ്, താമസം, യാത്ര, തുടര്ന്നുള്ള പഠനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചും യാഥാര്ഥ്യബോധമുള്ള പദ്ധതിയുണ്ടാക്കുക. പരിശീലനം കഴിഞ്ഞയുടന് വലിയ ക്ലാസ് തുടങ്ങണമെന്ന സമ്മര്ദം വേണ്ട. പഠനസമയത്ത് കുറിപ്പുകള് വായിക്കാനും സ്വന്തം ശരീരത്തിന് വിശ്രമം നല്കാനും ഇടമുണ്ടോ എന്ന് നോക്കുക. പരിശീലനം ജീവിതത്തില്നിന്ന് അകന്ന ഒരു ബഹുമതിയല്ല; നിങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളോടൊപ്പം തുടരാന് കഴിയുന്ന അഭ്യാസത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്.
ഒരു നല്ല അധ്യാപകന്റെ തുടര്ച്ചയായ ചോദ്യങ്ങള്
ക്ലാസ് തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് “ഇന്ന് നിങ്ങള് എങ്ങനെ ഉണ്ട്?” എന്നു ചോദിക്കുക. നിര്ദേശം നല്കുമ്പോള് “നിങ്ങള്ക്ക് വേണമെങ്കില്” എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വയ്ക്കുക. ക്ലാസ് കഴിഞ്ഞ് “എന്തെങ്കിലും അസ്വസ്ഥതയുണ്ടായോ?” എന്ന് കേള്ക്കുക. ഈ മൂന്ന് ചെറിയ ചോദ്യങ്ങള് മികച്ച പ്രകടനത്തേക്കാള് കൂടുതല് ഉത്തരവാദിത്തം കാണിക്കുന്നു. അധ്യാപകന് തന്റെ ശബ്ദം മാത്രം കേള്ക്കിക്കുന്ന ആളല്ല; മുറിയിലുള്ള വ്യത്യസ്ത ശരീരങ്ങള്ക്ക് സ്ഥലം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആളാണ്.
സാമൂഹ്യമാധ്യമത്തിലെ ആകര്ഷകമായ ആസനചിത്രം പഠിപ്പിക്കേണ്ട ലക്ഷ്യം നിശ്ചയിക്കരുത്. ശ്വാസം തടസ്സപ്പെടാത്ത, നിലം തൊടുന്ന, സമ്മതത്തോടെയുള്ള അഭ്യാസം കൂടുതല് പ്രയോജനകരമാണ്. പഠിപ്പിച്ചതു പുനര്വിചാരിക്കാന് തയ്യാറാകുക. പ്രതികരണം ചോദിക്കുക. ആവശ്യമെങ്കില് കൂടുതല് പഠിക്കുക. ഈ വഴിയാണ് പരിശീലനം ഒരു സര്ട്ടിഫിക്കറ്റില്നിന്ന് പരിഗണനയുള്ള സേവനത്തിലേക്ക് മാറുന്നത്.
കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: Amrutham-ല് പഠിക്കാനുള്ള പശ്ചാത്തലം
Amrutham-ല് ഒരു പരിശീലനം അന്വേഷിക്കുമ്പോള് ആദ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് പുറംഭംഗിയല്ല, പഠനം എങ്ങനെ കൈവരുന്നു എന്നതാണ്. Kovalam-ിലെ Vellayani Lake-നു സമീപമുള്ള 8 മുറികളുള്ള പരിസരം, ക്ലാസ് കഴിഞ്ഞ് സ്വന്തം കുറിപ്പുകളിലേക്കും ചോദ്യങ്ങളിലേക്കും മടങ്ങാന് ഇടം നല്കാം. Trivandrum-ല്നിന്നുള്ള യാത്രയ്ക്കുശേഷം തന്നെ മികച്ച അധ്യാപകനാകണമെന്ന സമ്മര്ദമില്ല. നിങ്ങളുടെ അനുഭവം, നിലവിലെ ആരോഗ്യപരിധി, പഠിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യം എന്നിവ തുറന്ന് പറയാനാകുന്ന സംഭാഷണം കണ്ടെത്തുക.
M·A·Y — Meditation, Ayurveda, Yoga — എന്ന സമീപനത്തില് യോഗം ശരീരനിലകളുടെ പ്രകടനം മാത്രമല്ല. ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കല്, ദിനചര്യ കാണല്, ശരീരസൂചന കേള്ക്കല് എന്നിവയും അധ്യാപനത്തിന് പ്രസക്തമാണ്. സാത്ത്വിക സസ്യാഹാരം, വിശ്രമം, ക്ലാസിക്കല് ആയുര്വേദ പരമ്പരയെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സംഭാഷണം എന്നിവ പഠനത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷമാകാം; അവ ഒരാളുടെ രോഗം കണ്ടെത്താനോ ചികിത്സിക്കാനോ ഉള്ള വാഗ്ദാനമല്ല. ചികിത്സാപരമായ ചോദ്യങ്ങള് വന്നാല് ആവശ്യമായ വിദഗ്ധരിലേക്കു റഫര് ചെയ്യാനുള്ള പരിധി അറിയുക.
A.C.E. — Awareness, Contentment, Equanimity — അധ്യാപകന്റെ ശബ്ദത്തിലും പ്രതിഫലിക്കാം. “കൂടുതല് ചെയ്യുക” എന്ന സമ്മര്ദത്തിനു പകരം, പങ്കെടുക്കുന്നയാളുടെ സമ്മതം ചോദിക്കുക, വ്യത്യാസം നല്കുക, വേദന തോന്നുമ്പോള് നിർത്താന് പറയുക, അറിയാത്ത കാര്യത്തില് വീണ്ടും പരിശോധിക്കാമെന്ന് സമ്മതിക്കുക. Amrutham-ല് നിങ്ങള് പരിശീലനം വിലയിരുത്തുമ്പോള് പ്രായോഗിക പഠിപ്പിക്കല്, പ്രതികരണം, മേല്നോട്ടം, സ്വതന്ത്രമായ ചോദ്യംചെയ്യല് എന്നിവയ്ക്ക് സ്ഥലം ഉണ്ടോ എന്ന് അന്വേഷിക്കുക.
പരിശീലനത്തിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ ക്ലാസുകള് ചെറിയതും സത്യസന്ധവുമാകട്ടെ. ഓരോരുത്തരുടെയും ശരീരം ഒരേ പോലെ പ്രതികരിക്കില്ലെന്ന് പറയുക; യോഗം എല്ലാവര്ക്കും ഒരേ ഫലം ഉറപ്പുനല്കില്ല. ഒരു ക്രമം അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചാല് അതിനെ മാറ്റാനോ ഒഴിവാക്കാനോ കഴിയണം. കേരള യോഗ അധ്യാപക പരിശീലന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് എന്നത് സര്ട്ടിഫിക്കറ്റിനൊപ്പം അവസാനിക്കുന്ന കാര്യമല്ല; നിരന്തരം പഠിക്കുന്ന, സ്വന്തം പരിധി അറിയുന്ന, മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസത്തെ സൂക്ഷിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയുടെ തുടക്കമാണ്.
അവസാനമായി, കോഴ്സിന്റെ വിവരങ്ങള് വായിക്കുമ്പോള് എന്താണ് ഉള്പ്പെടുന്നത് എന്നതിലുപരി എന്താണ് ഉള്പ്പെടാത്തത് എന്നും ചോദിക്കുക. താമസം, പഠനസമയം, സ്വയംപഠനം, പരിശീലനശേഷമുള്ള പിന്തുണ, വ്യക്തിപരമായ ആരോഗ്യപരിധികള് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തത പ്രായോഗികമായി സഹായിക്കും. അധ്യാപനം ഒരു സേവനബന്ധമാണ്; മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് അനുമാനിക്കാതെ കേള്ക്കുകയും, ആവശ്യമായിടത്ത് “ഇത് എന്റെ പരിധിക്കപ്പുറമാണ്” എന്നു പറയുകയും ചെയ്യുന്ന വിനയം അതിന്റെ പ്രധാന കഴിവാണ്.
പഠനത്തിനിടയില് നോട്ടെടുക്കുന്ന ഒരു ലളിതരീതി സഹായകരമാകാം: എന്ത് കണ്ടു, എന്ത് ചോദിച്ചു, എന്ത് മാറ്റി, പിന്നീട് എന്ത് പരിശോധിക്കണം എന്ന് കുറിക്കുക. ഈ കുറിപ്പുകള് ഓണ്ലൈന് ഉപദേശത്തിന് പകരമല്ല; സ്വന്തം പഠനത്തെ വ്യക്തമായി കാണാനുള്ള വഴിയാണ്. പങ്കാളിക്ക് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ അനുഭവത്തെ വിശ്വസിക്കുകയും, ബലംപ്രയോഗിക്കാതിരിക്കുകയും, ആവശ്യമായ സഹായത്തിലേക്കു നയിക്കുകയും ചെയ്യുക. അതാണ് കരുതലുള്ള അധ്യാപനത്തിന്റെ ദിവസേനയുള്ള രൂപം.
സത്യസന്ധമായ പഠനം സംശയത്തിന് ഇടം നല്കുന്നു. ചോദ്യം ചോദിക്കാന് കഴിയുന്ന കൂട്ടായ്മയും, മറുപടി പരിശോധിക്കാനുള്ള സമയവും, സ്വന്തം പരിചയം തിരുത്താനുള്ള മനസ്സും തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
